برای فهمیدن کمبود آهن، فقط Hb کافی نیست؛ باید فریتین و شاخصهای آهن بررسی شوند. (JAMA Network)
1) Ferritin (ذخیره آهن)
<15 ng/mL → کمبود واضح آهن
<30 ng/mL → معمولاً به نفع کمبود آهن (در فرد بدون التهاب)
عدد طبیعی همیشه کمبود را رد نمیکند، چون التهاب میتواند فریتین را بالا ببرد. (JAMA Network)
2) Hb (هموگلوبین)
Hb پایین → کمخونی وجود دارد
Hb طبیعی + Ferritin پایین → کمبود آهن بدون کمخونی (مرحله زودرس) (The Blood Project)
3) MCV و MCH در CBC
در کمخونی فقر آهن معمولاً:
MCV ↓ → گلبولهای کوچکتر
MCH ↓ → هموگلوبین کمتر داخل گلبول
RDW ↑ → تفاوت اندازه گلبولها بیشتر میشود
4) TSAT (درصد اشباع ترانسفرین)
TSAT <20٪ → به نفع کمبود آهن است، مخصوصاً وقتی التهاب وجود دارد. (PubMed)
الگوهای مهم:
کمبود آهن بدون کمخونی:
Ferritin ↓
Hb طبیعی
ممکن است خستگی و افت عملکرد وجود داشته باشد
کمخونی فقر آهن:
Ferritin ↓
Hb ↓
MCV ↓
MCH ↓
TSAT ↓ (JAMA Network)
آزمایش پیشنهادی:
CBC + Ferritin + Iron + TIBC + TSAT
(در صورت شک به التهاب: CRP)
منبع اصلی:
Auerbach M, DeLoughery TG, Tirnauer JS. Iron Deficiency in Adults: A Review. JAMA. 2025. (JAMA Network)
پیام کلیدی:
«اول فریتین پایین میشود، بعد ممکن است Hb پایین بیاید؛ پس Hb طبیعی همیشه به معنی آهن کافی نیست.» (The Blood Project)



















